THỰC HÀNH SOẠN, GIẢNG TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

 

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

 

1. Tên học phần: THỰC HÀNH SOẠN, GIẢNG TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở

                                            TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2. Số tín chỉ: 3

3. Thông tin về học phần

                3.1. Điều kiện tiên quyết: Lý  luận và phương pháp dạy học văn

                3.2. Loại học phần: Tự chọn

                3.3. Trình độ: Đại học

4. Phân bố thời gian

                4.1. Lí thuyết: 15 tiết

                4.2. Bài tập: 27 tiết

   4.3. Kiểm tra: 3 tiết

  5. Mục tiêu học phần

1.Kiến thức

 Sinh viên được củng cố thêm về:

- Phương pháp phân tích tác phẩm văn học và phương pháp dạy học dạy học tác phẩm văn học ở trung học phổ thông.

         - Đặc trưng nghệ thuật của tác phẩm văn học.

- Nguyên tắc, phương pháp dạy học tác phẩm văn học ở trung học phổ thông .

2. Kĩ năng

Sinh viên có các kĩ năng :

- Kĩ năng phân tích mục tiêu, tìm hiểu chương trình, SGK và các tài liệu dạy văn ở trung học phổ thông.

- Kĩ năng tìm hiểu trình độ và đặc điểm cảm thụ văn học của HS trung học phổ thông.

- Kĩ năng thiết kế bài dạy học tác phẩm văn học.

- Kĩ năng tổ chức các hoạt động dạy học văn.

- Kĩ năng kiểm tra, đánh giá HS.

- Kĩ năng tổ chức các hoạt động phân tích tác phẩm văn học;

3. Thái độ

- Học phần bồi dưỡng cho SV những tình cảm cần thiết của người GV văn như: yêu văn học, có tính kiên trì, tính chính xác, khả năng đồng cảm với HS,... SV thích thú với những phát hiện, khám phá trong quá trình soạn bài và tập giảng.

- Giúp sinh viên thấy đ­ư­ợc yêu cầu đổi mới của dạy học hiện nay với việc dạy học Ngữ văn nói chung và phương pháp dạy các phân môn Văn nói riêng. Có ý thức trao dồi, tích luỹ kiến thức cho việc giảng dạy sau này.

   6. Mô tả vắn tắt nội dung học phần

Học phần chia làm ba phần, phần 1 trình bày tổng quát những vấn đề lý luận có tính khái quat về những kiến thức cơ sở liên quan của bộ môn như: bản chất của tác phẩm văn chương; các nguyên tắc và phương pháp dạy học tác phẩm văn học ở trung học phổ thông, Phần 2 trình bày kiến thức về quá trình thực hiện một bài dạy - học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông, giới thiệu chương trình và sách giáo khoa môn Ngữ văn ở trung học phổ thông;  học  sinh trong cơ chế dạy học văn. Phần 2 hướng dẫn sinh viên bài tập thực hành, gồm soạn bài và tập giảng các tác giả tác phẩm tiêu biểu trong chương trình Ngữ văn ở trung học phổ thông.

   7. Thông tin về giảng viên

- TS. Trần Thị Thanh Hồng, ĐT: 0915081729, E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

-ThS. Trịnh Thị Hồng, ĐT: 0987.081.036, E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 8. Nhiệm vụ của sinh viên

                - Giờ lên lớp: 45

                - Tự học: 90

           9. Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên

                Điểm học phần gồm: Điểm bộ phận + Điểm thi kết thúc học phần.Trọng số điểm được quy định sau:

                - Điểm bộ phận (bao gồm: điểm kiểm tra thường xuyên trong quá trình học tập; điểm đánh giá nhận thức và thái độ tham gia thảo luận; điểm đánh giá phần thực hành; điểm chuyên cần; điểm thi giữa học phần; điểm tiểu luận: có trọng số 30%.

                - Điểm thi kết thúc học phần: có trọng số 70%.

                - Hình thức thi: thi vấn đáp hoặc viết bài tiểu luận (chọn một trong hai hình thức).

                10. Điều kiện dự thi kết thúc học phần

                Sinh viên được dự thi kết thúc học phần nếu đạt các điều kiện sau:

                - Tham dự ít nhất 80% số tiết lên lớp thực tế theo quy định cho từng học phần.

                - Làm đầy đủ các bài bài tập thực hành, tiểu luận, soạn giáo án và tập giảng được quy định cho trong học phần.

                11. Thang điểm: 10 điểm

                12. Tài liệu

12.1. Giáo trình chính: (có trong danh mục giáo trình đã được Nhà trường phê duyệt)

1. Phan Trọng Luận (chủ biên), (1996), Ph­­ương pháp dạy học văn, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.

12..2. Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Viết Chữ (2000), Phương pháp dạy học tác phẩm văn học theo loại thể, NXB Giáo dục.

2. Trần Thanh Đạm (1978), Vấn đề giảng dạy tác phẩm văn học theo loại thể, NXBGD.

3. Nguyễn Trọng Hoàn (2003), Rèn luyện tư duy sáng tạo trong dạy học tác phẩm văn chương, NXB Giáo dục, Hà Nội.

4. Nguyễn Trọng Hoàn, Lê Hồng Mai (2008), Đọc hiểu Ngữ văn 11, NXB Giáo dục.

5. Nguyễn Thanh Hùng(2003), Hiểu văn dạy văn, NXB Giáo dục.

6. Nguyễn Thị Thanh Hương (1998), Phương pháp tiếp nhận văn chương ở trường THPT, NXB Giáo dục.

7. Nguyễn Thị Thanh Hương (2001), Dạy văn ở trường phổ thông, NXB ĐHQG Hà Nội.

8. Phan Trọng Luận (chủ biên), (2004), Ph­­ương pháp dạy học văn, Tập 1, NXB đại học sư phạm.

9. Phan Trọng Luận (2004), Ph­­ương pháp dạy học văn, Tập 2, NXB đại học sư phạm.

10. Phan Trọng Luận (2000), Đổi mới giờ dạy học tác phẩm văn chương, NXB Giáo dục.

11. Phan Trọng Luận (2003), Văn chương bạn đọc sáng tạo, NXB ĐHQG Hà  Nội.

12. Phan Trọng Thưởng (1989), Đọc và xem Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Tạp Chí sân khấu, (1).

13. Hoàng Tiến Tựu (1993), Mấy vấn đề phương pháp nghiên cứu văn học dân gian, NXB Giáo dục, Hà Nội.

14. Đỗ Bình Trị (1993), Phân tích tác phẩm văn học dân gian, NXB Giáo dục, Hà Nội.

15 SGK Ngữ văn 10 ( 2007), NXB Giáo dục, Hà Nội.

16. SGK Ngữ văn 11 (2008), NXB Giáo dục, Hà Nội.

17. SGK Ngữ văn 12 (2008), NXB Giáo dục, Hà Nội.

13. Nội dung chi tiết

 

Tên bài,

số tiết

Nội dung lên lớp

Nội dung SV tự học

Phần 1

 Một số  vấn đề lý luận chung về phương pháp dạy học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

 (10 tiết LT)

 

 

1. Bản chất của phương pháp dạy học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

2. Nhiệm vụ của giờ dạy học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

3. Các nguyên tắc và phương pháp phân tích tác phẩm văn học trong nhà trường phổ thông

3.1. Các nguyên tắc và phân tích tác phẩm văn học trong nhà trường phổ thông

3.2. Các phương pháp phân tích tác phẩm văn học trong nhà trường phổ thông

4. Cơ chế dạy học văn – những điều kiện để thực hiện

Sinh viên đọc giáo trình chính [1.104 - 187] và trả lời các câu hỏi sau:

1. Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương là gì ?

2. Tại sao nói quá trình dạy học văn là một quá trình sư phạm - xã hội - thẩm mỹ đặc thù?

2. Các nhiệm vụ của phương pháp dạy học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

3. Đọc giáo trình chính, viết thu hoạch phần I [1.104 - 187],

4. Nêu những nội dung chưa hiểu.

5. Tham khảo các tài liệu khác liên quan.

Phần  2

Quá trình thực hiện một bài dạy - học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

 (5 tiết: 2LT, 2 BTTH, 1 KT)

 

 

 

1. Tác phẩm văn học là gì? Thế nào là phân tích tác phẩm văn học? Mục đích của việc phân tích tác phẩm văn học là gì?

2. Quá trình thực hiện một bài dạy - học tác phẩm văn chương ở trung học phổ thông

2.1. Nghiên cứu, thiết kế bài dạy - học tác phẩm văn chương

 2.1.1. Nghiên cứu, thâm nhập bài văn

 2.1.2. Thiết kế bài dạy

   2.1.2.1. Mục đích của giáo án văn

   2.1.2.2. Bố cục của giáo án

2. 2. Tổ chức dạy - học trên lớp

Trọng tâm của dạy học tác phẩm, có các mục lớn:

  I. Tìm hiểu chung

 II. Đọc hiểu văn bản (đọc văn)

 III. Tổng kết

 IV. Luyện tập củng cố

 V. Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

 

* Kiểm tra : Lý thuyết.

1. Đọc giáo trình chính [1, 104 - 187]và trả lời các câu hỏi sau:

-Thế nào là tác phẩm văn học?

- Phân tích những đặc trưng nghệ thuật của tác phẩm văn học?

2. Đọc giáo trình chính [1, 104 - 223] và  các tài liệu liên quan, viết thu hoạch nội dung chính của chương 2 và tổ chức thảo luận tổ.

3.Tìm hiểu các kiểu giáo án văn ở các trường THPT. Bàn về bố cục, kết cấu, hình thức trình bày một giáo án dạy - học tác phẩm văn học.

- Mối quan hệ: kết cấu giáo án - tiến trình bài dạy - học, đề cương ghi bảng.

- Soạn một giáo án để trao đổi, thảo luận:

  +  Về tiến trình bài dạy

  + Về mối liên hệ giữa 3 chủ thể: giáo viên – sách giáo khoa – học sinh.

  + Về đề cương trên bảng.

4. Nêu những nội dung chưa hiểu.

5. Tham khảo các tài liệu khác liên quan.

Phần  3

Bài tập thực hành soạn bài và tập giảng tác phẩm văn học và kiểu bài văn học sử  ở Trung học phổ thông

(30 tiết: 3 LT, 20 BTTH, 5 T.Luận, 2 KT)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Soạn giáo án và tập giảng tác phẩm văn học ở Trung học phổ thông

1.1.Loại tác phẩm tự sự

  1.1.1.Tự sự dân gian

  1.1.2. Tự sự trung đại

  1.1.3. Tự sự hiện đại

1.2. Loại tác phẩm trữ tình

1.2.1.Trữ tình dân gian

  1.2.2. Trữ tình trung đại

  1.2.3. Trữ tình hiện đại

1.3. Loại tác phẩm kịch bản văn học

  1.3.1.Kịch bản dân gian

  1.3.2. Kịch bản trung đại

  1.3.3. Kịch bản hiện đại

1.4. Các cụm văn bản văn học

   1.4.1. Tác phẩm văn nghị luận.

   1.4.2. Tác phẩm văn bản nhật dụng.

2. Soạn giáo án và tập giảng các kiểu bài văn học sử ở trường THPT

2.1. Bài Tổng quan văn học Việt Nam.

2.2. Bài khái quát thời kỳ văn học.

2.3. Bài giới thiệu về tác gia văn học.

2.4. Bài khái quát về tác phẩm văn học

3. Bài tập thực hành

   3.1. Xem băng hình tiết dạy. (tổ chức cho sinh viên nhận xét tiến trình của các tiết dạy đó).

  3.2. Tập giảng

  3.3. Nhận xét đánh giá

* Kiểm tra : thực hành

4. Bài tập thực hành viết bài tiểu luận

- Mỗi tổ thảo luận, xây dựng nội dung về phương pháp giảng tác phẩm văn học và kiểu bài văn học sử  ở Trung học phổ thông (tự chọn) có trong chương trình Ngữ văn ở THPT.

- Xây dựng đề cương sơ lược báo cáo trước lớp.

- Lớp và giáo viên nhận xét, góp ý từng báo cáo, bình chọn báo cáo hay, tiêu biểu.

- Sinh viên triển khai xây dựng đề cương chi tiết viết thành bài tiểu luận.

- Bài tiểu luận được tính thay thế cho bài thi học phần (nếu chọn hình thức thi viết bài tiểu luận).

(Điểm viết bài tiểu luận lấy vào điểm thi học phần. (Chọn báo cáo xuất sắc cho trình bày trong Hội thi nghiệp vụ của khoa).

 

1. Đọc giáo trình chính [ 1. 104 - 187]

2. Tóm tắt nội dung đã đọc. về các vấn đề sau:

- Đặc điểm của các thể loại tác phẩm văn học

Đề xuất  quan điểm tiếp cận tác phẩm văn học cụ hể.

4. Chọn mỗi loại một tác phẩm văn học có trong chương trình tung học phổ thông để phân tích, làm sáng tỏ thêm những đặc điểm thể loại của tác phẩm đó.

5. Mỗi sinh viên nghiên cứu thiết kế “giáo án” bài dạy về một tác phẩm (tự chọn), tổ chức trao đổi trong tổ giáo án ấy. Sau đó lần lượt lên lớp ở trường thực hành, cả tổ dự và trao đổi rút kinh nghiệm ở tiết bài tập thực hành trên lớp:

+ Các bước lên lớp

+ Về tiến trình hướng dẫn học sinh tìm hiểu tác phẩm

+ Về đề cương ghi bảng

+ Về mối liên hệ giữa giáo viên - học sinh- tác giả qua tác phẩm.

- Trao đổi với các giáo viên có kinh nghiệm ở trường THPT, tìm hiểu, thu hoạch:

+ Về kinh nghiệm thiết kế giáo án.

 + Về kinh nghiệm kết hợp giữa hướng dẫn học sinh tìm hiểu tác phẩm với ghi bảng…

+ Về nghệ thuật gợi hứng thú và tổ chức luyện tập cho học sinh.

6. Nêu những nội dung chưa hiểu.

7. Tham khảo các tài liệu khác liên quan.

8. Bài tập: viết bài tiểu luận về phương pháp giảng tác phẩm văn học và kiểu bài văn học sử  ở Trung học phổ thông (tự chọn) có trong chương trình Ngữ văn ở THPT.

 

 

 T. J. Logan Jersey