RÈN KĨ NĂNG CẢM THỤ TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN

1. Tên học phần:  RÈN KĨ NĂNG CẢM THỤ TÁC PHẨM VĂN HỌC

 Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2. Số tín chỉ: 2

3. Thông tin về học phần

                3.1. Điều kiện tiên quyết: Lý  luận và phương pháp dạy học văn.

                3.2. Loại học phần: Tự chọn

                3.3. Trình độ: Đại học

4. Phân bố thời gian

                4.1. Lí thuyết: 18 tiết

                4.2. Bài tập: 10 tiết

                4.3. Kiểm tra: 2 tiết

  5. Mục tiêu học phần

1. Kiến thức

 Sinh viên được củng cố thêm về:

- Mối quan hệ về đọc hiểu và cảm thụ văn học;

- Những tiền đề của quá trình cảm thụ văn học;

- Đặc điểm học sinh trung học phổ thông trong quá trình cảm thụ Văn học;

         - Phương pháp phân tích tác phẩm văn học.

2. Kĩ năng

Sinh viên được củng cố thêm các kĩ năng :

- Kĩ năng tìm hiểu trình độ và đặc điểm cảm thụ văn học của HS trung học phổ thông;

- Kĩ năng thiết kế bài dạy học tác phẩm văn học;

- Kỹ năng điều chỉnh bổ sung các câu hỏi, bài tập đọc hiểu văn bản nghệ thuật trong sách giáo khoa ngữ văn nhằm nâng cao năng lực hiểu - cảm thụ các văn bản nghệ thuật cho học sinh trung học phổ thông;

- Kĩ năng tổ chức các hoạt động phân tích tác phẩm văn học;

3. Thái độ

- Học phần bồi dưỡng thêm cho SV những tình cảm cần thiết của người GV văn như: yêu văn học, có tính kiên trì, tính chính xác, khả năng đồng cảm với HS,... SV thích thú với những phát hiện, khám phá trong quá trình cảm thụ tác phẩm văn học nói chung.

- Giúp sinh viên thấy đ­ư­ợc đặc trưng của cảm thụ văn chương làm cơ sở cho việc dạy học Ngữ văn nói chung và phương pháp dạy các phân môn Văn nói riêng sau này.

   6. Mô tả vắn tắt nội dung học phần

Học phần chia làm hai phần, phần 1 trình bày tổng quát những vấn đề lý luận có tính khái quat về những kiến thức cơ sở liên quan của bộ môn như: lý luận chung về cảm thụ văn học giảng dạy văn học. Phần 2 gồm các bài tập về rèn luyện kỹ năng cảm thụ văn học giảng dạy văn học ở trung học phổ thông; hướng dẫn sinh viên bài tập thực hành, gồm soạn bài và tập giảng một số tác phẩm tiêu biểu trong chương trình Ngữ văn ở trung học phổ thông.

  7. Thông tin về giảng viên

- TS. Trần Thị Thanh Hồng. ĐT: 0915081729, E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  - ThS. Trịnh Thị Hồng, ĐT: 0987.081.036, E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 8. Nhiệm vụ của sinh viên

                - Giờ lên lớp: 30

                - Tự học: 60

           9. Tiêu chuẩn đánh giá sinh viên

                Điểm học phần gồm: Điểm bộ phận + Điểm thi kết thúc học phần.Trọng số điểm được quy định sau:

                - Điểm bộ phận (bao gồm: điểm kiểm tra thường xuyên trong quá trình học tập; điểm đánh giá nhận thức và thái độ tham gia thảo luận; điểm đánh giá phần thực hành; điểm chuyên cần; điểm thi giữa học phần; điểm tiểu luận: có trọng số 30%.

                - Điểm thi kết thúc học phần: có trọng số 70%.

                - Hình thức thi: thi viết hoặc viết bài tiểu luận(chọn một trong hai hình thức).

                10. Điều kiện dự thi kết thúc học phần

                Sinh viên được dự thi kết thúc học phần nếu đạt các điều kiện sau:

                - Tham dự ít nhất 80% số tiết lên lớp thực tế theo quy định cho từng học phần.

                - Làm đầy đủ các bài bài tập thực hành, tiểu luận, soạn giáo án và tập giảng được quy định cho trong học phần.

                11. Thang điểm: 10 điểm

                12. Tài liệu

12.1. Giáo trình chính: (có trong danh mục giáo trình đã được Nhà trường phê duyệt)

1. Phan Trọng Luận (1983), Cảm thụ văn học giảng dạy văn học,NXB Giáo dục.

12..2. Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Trọng Hoàn (2003), Rèn luyện tư duy sáng tạo trong dạy học tác phẩm văn chương, NXB Giáo dục, Hà Nội.

2. Nguyễn Trọng Hoàn, Lê Hồng Mai (2008), Đọc hiểu Ngữ văn 11, NXB Giáo dục.

3. Nguyễn Thanh Hùng(2003), Hiểu văn dạy văn, NXB Giáo dục.

4. Nguyễn Thị Thanh Hương (1998), Phương pháp tiếp nhận văn chương ở trường trung học phổ thông, NXB Giáo dục.

5. Phan Trọng Luận (chủ biên), (2004), Ph­­ương pháp dạy học văn, Tập 1, NXB đại học sư phạm.

6. Phan Trọng Luận (chủ biên), (2004), Ph­­ương pháp dạy học văn, Tập 2, NXB đại học sư phạm.

7. Phan Trọng Luận (2003), Văn chương bạn đọc sáng tạo, NXB Đại học Quốc gia Hà  Nội.

8. Phan Trọng Thưởng (1989), Đọc và xem Hồn Trương Ba, da hàng thịt, Tạp Chí sân khấu.

9. SGK Ngữ văn 10 ( 2007), NXB Giáo dục, Hà Nội.

10. SGK Ngữ văn 11 (2008), NXB Giáo dục, Hà Nội.

11. SGK Ngữ văn 12 (2008), NXB Giáo dục, Hà Nội.

13. Nội dung chi tiết

Tên bài,

số tiết

Nội dung lên lớp

Nội dung SV tự học

Phần 1

 Một số  vấn đề lý luận chung về cảm thụ văn học giảng dạy văn học

 (18 tiết LT)

 

 

1. Thế nào là cảm thụ văn học?

2. Mối quan hệ về đọc hiểu và cảm thụ văn học

3. Những tiền đề của quá trình cảm thụ văn học

3.1. Đặc trưng thể loại của văn bản nghệ thuật với việc cảm thụ văn học

3.2. Chủ quan và khách quan trong cảm thụ trong cảm thụ văn học

3.3. Đặc điểm cảm thụ văn học của học sinh trung học phổ thông

4. Phân tích tác phẩm văn học với khả năng phát huy năng lực cảm thụ văn học của học sinh

5. Học sinh là chủ thể cảm thụ trong cơ chế dạy và học văn ở nhà trường

Sinh viên đọc giáo trình chính [1.5 - 80] và ghi lại những nội dung sau:

1. Bản chất của cảm thụ văn học;

2. Mối quan hệ về đọc hiểu và cảm thụ văn học, giữa tác động của văn chương và sự tiếp nhận của bạn đọc

3. Những tiền đề của quá trình cảm thụ văn học;

4. Nêu những nội dung chưa hiểu.

5. Tham khảo các tài liệu khác liên quan.

Phần  2

Bài tập về cảm thụ    văn học giảng dạy văn học  ở trung học phổ thông

(12 tiết: 10BTTH, 2 KT)

 

 

1.Bài tập

Bài tập 1

Phân tích bài thơ Vội vàng (Ngữ  văn 11) của Xuân Diệu

Bài tập 2

Phân tích vẻ đẹp hình tượng người lái đò sông Đà trong tùy bút Người lái đò sông Đà (Ngữ  văn 12) của Nguyễn Tuân, từ đó chỉ ra những đặc sắc trong cách thể hiện nhân vật của nhà văn

Bài tập 3

Phân tích bi kịch tinh thần của người tri thức nghèo qua nhân vật Hộ trong truyện ngắn Đời thừa của Nam Cao. (Ngữ văn 11)

Bài tập 4

Phát biểu cảm nghĩ của mình sau khi đọc bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mạc Tử(Ngữ văn 11)

Bài tập 5

Suy nghĩ của anh/chị sau khi đọc Trao duyên (trích  Truyện Kiều) – Nguyễn Du (Ngữ văn 10)

Bài tập 6

Phân tích vẻ đẹp lãng mạn và âm hưởng bi tráng trong bài thơ Tây tiến của Quang Dũng Tử(Ngữ văn 12)

Bài tập 7

Phát biểu cảm nghĩ của mình sau khi đọc bài thơ Tràng Giang – Huy Cận (Ngữ văn 11)

Bài tập 8

Phân tích bi kịch của  nhân vật Hồn Trương Ba trong vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt (trích) – Lưu Quang. (Ngữ văn 12)

Bài tập 9

Cảm nhận của anh/chị về tác phẩm Ông già và biển cả (trích) – Hê Minh guê. (Ngữ văn 12)

Bài tập 10

Cảm nhận của anh/chị về tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn Minh Châu. (Ngữ văn 12)

2. Yêu cầu

2.1. Tìm hiểu tác dụng của cách dùng từ, đặt câu sinh động

2.2. Phát hiện và phân tích những hình ảnh, chi tiết có tác dụng gợi tả

2.3. Phân tích giá trị biểu hiện của biện pháp tu từ trong tác phẩm.

2.4. Bộc lộ cảm thụ văn học qua bài viết phân tích tác phẩm

* Thảo luận nhóm về các nội dung trên

3. Tập giảng và nhận xét đánh giá kết quả.

* Kiểm tra : bài tập thực hành

4. Bài tập thực hành viết bài tiểu luận

- Mỗi tổ thảo luận, xây dựng nội dung về phương pháp cảm thụ TPVH (tự chọn TP) có trong chương trình Ngữ văn ở THPT.

- Xây dựng đề cương sơ lược báo cáo trước lớp.

- Lớp và giáo viên nhận xét, góp ý từng báo cáo, bình chọn báo cáo hay, tiêu biểu.

- Sinh viên triển khai xây dựng đề cương chi tiết viết thành bài tiểu luận.

- Bài tiểu luận được tính thay thế cho bài thi học phần (nếu chọn hình thức thi viết bài tiểu luận).

(Điểm viết bài tiểu luận lấy vào điểm thi học phần. (Chọn báo cáo xuất sắc cho trình bày trong Hội nghị học tốt của khoa)

1. Đọc các tác phẩm: Vội vàng, Người lái đò sông Đà, Đời thừa, Đây thôn Vĩ Dạ,Trao duyên, Tây tiến, Tràng Giang, Hồn Trương Ba, da hàng thịt (trích), Ông già và biển cả (trích), Chiếc thuyền ngoài xa trong sách Ngữ  văn 10, 11, 12, tập một, NXB Giáo dục tìm hiểu những nội dung sau:

- Tìm hiểu tác dụng của cách dùng từ, đặt câu sinh động.

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh, chi tiết có tác dụng gợi tả.

- Phân tích giá trị biểu hiện của biện pháp tu từ trong tác phẩm.

- Bộc lộ cảm thụ văn học qua bài viết phân tích tác phẩm.

2. Mỗi sinh viên nghiên cứu thiết kế “giáo án” bài dạy về một tác đã phân tích, tổ chức trao đổi trong tổ giáo án ấy. Sau đó thực hành trên lớp, cả tổ dự và trao đổi rút kinh nghiệm ở tiết bài tập thực hành trên lớp:

+ Các câu hỏi bộc lộ cảm thụ văn học.

+ Về tiến trình hướng dẫn học sinh tìm hiểu tác phẩm, bộc lộ cảm xúc về tác phẩm.

+ Về mối liên hệ giữa giáo viên - học sinh trong cảm thụ tác phẩm.

+ Về nghệ thuật gợi hứng thú và tổ chức luyện tập cảm thụ văn học cho học sinh.

+ Xây dựng các câu hỏi để học sinh bộc lộ cảm thụ văn học.

3. Đọc, tham khảo các tài liệu khác liên quan.

4. Viết bài tiểu luận về phương pháp cảm thụ TPVH.

 

 

 T. J. Logan Jersey